विराटनगर, फागुन १७
स्वदेशकै उत्पादकहरुले एकआर्काको ट्रेडमार्क चोर्न थालेपछि पछिल्लो समय नेपाली बजारमा कपीराईटको विवाद उत्पन्न भएको छ ।
उपभोक्तालाई झुक्याउने गरी नाम चालेको स्वदेशी कम्पनीसँग लोगो, इिजाईन एवं नाम समेत मिल्ने गरी स्वदेशकै केही कम्पनीहरुले आफ्ना उत्पादनहरु बजारमा विस्तार गरेपछि कपीराईटको विवादले उग्र रुप लिएको हो ।
यस्तै ट्रेडमार्क चोरीको विवाद अहिले “हेल्लो” र “सेल्लो” नाम गरेको दुई फरक सूर्यमुखी तेल कम्पनीहरुको बिच चलिरहेको छ ।
मोरङको कटहरीमा रहेको बागमति आयल इण्डस्ट्रिजले विगतको दुई दशकदेखि सेलो ब्राण्डको सूर्यमुखी तेल उत्पादन गरी नेपाली बजारमा बिक्रिवितरण गरिरहेको छ । सोही कम्पनीसँग ट्रेडमार्क, डिजाईन र नाम समेत मिल्दोजुल्दो हुनेगरी अहिले पशुपति खाद्यतेल उद्योगले हेलो ब्राण्डको तेल बजारमा ल्याएको छ ।
बागमति आयल ईण्डिट्रिजले २०५९ सालदेखि सेलो ट्रेडमार्क उद्योग विभागमा दर्ता गराई सूर्यमुखी तेलको उत्पादन गर्दै आएको छ । अर्कोतर्फ हेलो ब्राण्ड भने २०७१ सालमा मात्र रजिष्टर भएको पाईएको छ ।
कम्पनीको नाम डिजाईन र लोगो सबै चिज चोरी गरेको भन्दै पशुपति खाद्यतेल उद्योगको उत्पादन हेलो आयलविरुद्ध उद्योग विभागमा उजुर समेत परेको छ । पशुपति खाद्यतेल उद्योग नेपालका जनामान व्यापारीक समुह सारडा अन्तर्गत रहेको छ । उक्त उद्योग अमित सारडाले संचालन गरिरहेका छन् । यति ठुलो समुहमा जोडिएको उद्योगले अरुको ब्राण्ड चोरी गरेर उत्पादनहरु बजारमा विस्तार गरेपछि व्यापरी तथा उपोभोक्ता वृतमा अहिले सारडा गु्रपको आलोचना भईरहेको छ । सरडा गु्रपको अमित सारडा निर्देशक समेत हुन् ।
कसैले दशकौं मेहनत गरेर बनाएको कम्पनीको ब्राण्ड चोरी गरी नँया उत्पादन बजारमा बिस्तार गर्नु निष्ठानवान् उद्योगीको नैतिकता समेत होइन । कानुनः पनि कसैको ट्रेडमार्क चोरी गर्नु दण्डिनिय विषय हो । पेटण्ट डिजायन र ट्रेडमार्क ऐन २०२२मा अरुको कसैको नाममा दर्ता भएको ट्रडमार्क कानुनी रुपमा नामसारी नगरी प्रयोग गर्नु दण्डिनिय काम हुने उल्लेख गरेको छ । त्यसैगरी सोही ऐनमा अरु कम्पनीसँग लोगो र डिजाईन मिल्ने गरी कुनै पनि कम्पनीले ट्रेडमार्क प्रयोगमा ल्याउनुलाई गरैकानुनी भनेको छ ।
सोही प्रकारको विवाद “भोला” र “मौका” दुई फरक गुड्का उत्पादक विच समेत देखिएको छ । मौका गुड्काले भोला गुड्काको डिजाईन डिट्टो मिल्ने गरी चोरी गरेको आरोप छ । भोला गुड्का श्रीराम टोब्याको उद्योगाले बुटवलबाट उत्पादन गरीरहेको छ भने मौका गुट्का नारायणराज प्रडक्ट कम्पनीले झापाबाट उत्पादन गरीरहेको छ । भोला गुड्काले पनि आफ्नो ट्रडमार्क चोरी गर्ने उद्योगहरुको विरुद्ध मुद्दा दायार गर्ने तयारी गरिरहेको बुझिएको छ ।
यस बाहेकपनि नेपालमा स्वेदशीकै थुप्रै कम्पनीहरुले एकआर्काको ट्रेडमार्क चोरी गरीरहेको तर सरकारको अनुगमन निति फितलो भएको कारण उत्पादकहरुको ट्रर्डमार्क कपीराईटको अधिकार सुनिश्चित नभएको उद्योगीहरुको गुनासो छ ।
अब, उपोभोक्ताले नै चोर कम्पनीहरुको उत्पादनलाई बहिस्कार गरी कपीराईटको अधिकारलाई सुनिश्चित गराउनु जरुरी देखिएको छ ।
