१० आश्विन २०७८, आइतबार
Close
बिज्ञापन
अनि मुटु दुख्छ……

Janacharcha.com शनिबार, आश्विन २५, २०७६ मा प्रकाशित

विचार
  ✍ सुजन दाहाल

पूर्विय दर्शनको सामाजिक विशेषता भनेको बन्द समाज हो । यस्तो समाजको अन्तरक्रिया विभिन्न क्षेत्र र पक्षहरुसंग हुन्छ । समाज विकासको क्रममा मानिसहरुले विभिन्न कुराहरुसंग अन्तक्रिया तथा व्यवहार गर्नु पर्ने बाध्यात्मक परिस्थिती रहन्छ । त्यसमा पनि मानिसले गर्ने शारीरिक अङ्गहरु संगको व्यवहार तिनिहरु संग सम्वन्धित शब्दहरुको उत्पती र अभ्यासको सिलसिलामा विभिन्न प्रकार र प्रकृतिका व्यवहार र आचरण हुन्छन ।
महान बैज्ञानिक अल्बर्ट आइन्सटाइनको थेउरी अफ रिलेटिभिटी भन्ने सिद्धान्त अनुसार कुनै पनि कुराको बराबर महत्व र भूमिका रहन्छ भन्ने हो । मानिसको शरीररमा विभिन्न अङ्गहरु छन् । सवै अङ्गहरुको उत्तिकै महत्व हुनु पर्दछ । तर सवै अङ्गहरु उक्तिकै महत्वपूर्ण छन् भनी सो अनुसारको आचरण र व्यवहार गर्न सकेकोे देखिदैन । मानिसको शरीरमा धेरै अङ्गहरु छन् जस्तैः आखा, नाक, मुख, कान, मुटु, कलेजो, फोक्सो, मृगौला, हात, खुट्टा आदी आदी । तर मानिसले शरीरका यस्ता अङ्गहरुमा केही अङ्गलाई आवश्यकता भन्दा बढी प्राथमिकता र महत्व दिएर आइन्सटाइनको सिद्धान्तलाई न्याय गरेको देखिदैन ।
शरीरका यस्ता अङ्गहरु मध्ये धेरै महत्व र चर्चा पाएको अङ्ग हो आँखा । आँखा शरीरको महत्वपूर्ण अङ्ग हो जसले संसार देखाउने काम गर्छ । आँखालाई बडी ल्याङल्वेजको प्रमुख अङ्गको रुपमा पनि बुझिन्छ । आँखाको छेउमा नाक छ त्यसको पनि भूमिका महत्वपूर्ण छ तर आँखाको मात्र सामाजिक चर्चा किन ? कवि, लेखक वा प्रेममा पर्नेहरुले आँखालाई धेरै महत्वपूर्ण अङ्गको रुपमा चर्चा गर्दछन् । आँखाले गर्ने संकेतहरुका बारेका धेरै गीत, कविता, गजल, कथा, कोरिएका छन् । प्रेमी प्रेमिकाहरुको भाषाको माध्यम आँखा बनेको छ । त्यसमा पनि आखाले कसरी संवाद गर्छ, त्यसको पनि तरिका छ । एक आँखा झिम्काएमा त्यसले मायामा परेका युवा युवतीको सम्वाद लाई दर्शाउला या त एक व्यक्तिसंग बोल्दा अर्को व्यक्तिलाई डाट्न एउटा आँखा झिम्काइला, दुवै आँखा झिम्काएमा साना केटाकेटीलाई जिस्काएको बुझिएला ।
आँखा ठूला ठूला पारी हेरेमा रिसले हेरेको संकेत गर्ला । आँखा धारिलो पारी हेरेमा पख तलाई भनेको होला । आँखा सानो पारी चिम्रो पारी हेरेमा यस्तै त हो भनिएको होला । यसरी आँखाले कतिपय कुरा मुखले नबेली नै काम तमाम गरिदिन्छ । आखाँले माया र प्रेमको भाव, रिसको भाव, खुसीको भाव, स्वीकार र अस्वीकारको भाव आदी जस्ता कुराहरुमा सिधै अर्को व्यक्तिसंग सम्वाद स्थापित गर्दछ । उत्तिकैमा आँखाकै छेउछाउमा रहेका अरु महत्वपूर्ण अङ्गहरु आँखाको यस्तो चल्ती देखेर उदास हुन्छन होला, रिस गर्छन होला, इश्र्या गर्छन होला, विरत्तिन्छन् होला तर के गर्नु चलन नै यस्तै छ ।
त्यस्तै अर्को धेरै भन्दा धेरै चल्तीको अङ्ग हो मुटु । मुटुको आफ्नै महत्व छ । मुटु मानिसलाई वचाँइ राख्ने प्रमुख अङ्ग हो । यसका अलावा मुटुको चर्चा सामाजिक, भावनात्मक, सम्वेगात्मक र मनोवैज्ञानिक पक्ष सग पनि जोडेर गरिन्छ । आखिर मानिसको शरीरभित्र मुटु छ र मुटु संगै अरु अङ्गहरु पनि छन् । सवै अङ्गको काम मानिसलाई जिवित राख्नु हो । कुनै एक अङ्गमा गडबढी आएमा मानिस अस्वस्थ बन्दछ । तर हाम्रो समाजले कति न मुट नै सर्बोपरी हो बाँकी त तपशील मात्र हुन् भन्ने व्यवहार गरेको छ ।
मुटुलाई प्रेमको सिम्वोलका रुपमा लिने गरिन्छ । त्यो मुटुलाई गितकारले नि सम्झन्छ, कविले नि सम्झन्छ, लेखकले नि सम्झन्छ त्यो भन्दा बडी त माया र प्रेमका योगीहरुले मायाको प्रतिक र संकेतका रुपमा पुजा नै गर्दछन् । हाम्रो समाजको अभ्यास नै यो छ कि कसैलाई दुख परो भने मुटु दुखो भन्छन् , मुटु चिरियो भन्छन् ह्दय छियाछिया भो भन्छन् तर तिम्रो कुराले, तिम्रो विचारले, तिम्रो व्यवहारले मेरो कलेजो दुःखो, फोक्सो छिया छिया परो, कलेजो चिरियो कहिलै कसैले भनेको प्रायः सुनिदैन । माया र प्रेमका पूजारीले मुटुको चित्र बनाई साटासाट गर्छन तर कहिलै मृगौलाको चित्र बनाएर आदान प्रदान गरेको देखिदैन । ए बाबा त्यही मुटुलाई छोपेर राख्ने फोक्सोको बारेमा एक दुई वटा गीत कविता सायरी कथा कहिलेकाही लेखिदिए त हुन्थ्यो नि तर लेख्ने गरिदैन । के गर्ने समाजको अभ्यास नै यस्तै छ ।
आखिर शरीर भित्रका मुटु संगै टाँसिएर रहेका अन्य अङ्गहरुको चर्चा नगर्नु र ती अङ्ग माथी न्याय नगर्नु कति जायज छ ? तर यही त छ प्रश्न, छेउमै रहेको मुटुको रात दिन नथाकिकन चर्चा गरिदा, वाह! वाह! गरिदा किन हाम्रो गरिदैन भनेर अन्य अङ्गहरुले चित्त दुखाउदैनन होला ? यदी अनुभूति गर्न सक्ने भए ती अङ्गहरुले पक्कै चिक्त दुखाउथे होला, रिसले मुरमुरिन्थे होला, खुट्टा तान्थे होला । तर सुन्दर पक्ष के छ भने चर्चारहित याी अङ्गहरु महान छन्, शान्त छन् ।
धन्न शरीरका यी अङ्गहरुले नेपालीको प्रवृत्ति आचारण र व्यवहार सिकेका रहेनछन् । नेपालीले जस्तो एक आपसमा यी अङ्गले खुट्टा तान्न सिकेका रहेनछन् । अरुको उन्नती, प्रगती र सफलतामा रिस गर्न सिकेका भए के हुन्थ्यो भन्न सकिन्न, यदी सोही अनुसार आफ्नो रुप देखाएका भए नि सायद मानिसको मृगौला फेल मात्र हैन धेरै अङ्गले काम गर्न छोडथे होला । तर शरीरका अङ्गहरु इमान्दार छन्, निर्दोष छन्, जे सुकै भएनी आफनो काम कसैको रिस, राग, इश्र्या प्रभावमा नपरी ठिक ढंगले गर्छन र नै मानव जीवनको अस्तित्व बचेको छ, चलेको छ ।
कसैलाई भेदभाव गर्नु हुदैन, सवैको समाजमा बरावरी महत्व छ, अरुको महत्वलाई अवमुल्यन गर्न हुन्न, सदाचार, इमान्दार, उत्तरदायी, कर्तब्यनिष्ठ र अरुको स्वतन्त्रता र स्वाधिनता त्यस्तै अस्तित्वलाई ग्रहण गरी शान्त संग निर्भय र निडर भै शरीरका अङ्गहरुले जसरी एकिकृत स्वरुपमा निरन्तर कार्य गरिरहेका छन्, त्यसबाट केही सिक्ने हो कि ?

 

ADVERTISEMENT
तपाईको प्रतिक्रिया

सम्बन्धित

ताजा अपडेट
वेलायती माेडलकाे ‘विराटनगर इन्टरनेशनल कलेज’ले थप नँया तिन काेर्ष संचालनमा ल्याउदै
मुक्तिनाथ विकास बैंकले अब सर्वाधिक ब्याज दिने
कांग्रेस विराटनगर सभापतिमा चार जनाको दाबी
थप समाचार
About Contact

COOPERATED BY:

KHEM POUDEL (JHAPA)

DINESH KHADKA (MORANG)
BHIM LAMICHHANE (BIRATNAGAR)
BATUKRAJ GIRI (KATHMANDU)

PRABIN K. GHIMIRE ( NEW DELHI, INDIA)
PITAM KHATIWADA (BIRATNAGAR)

CONTACT

Biratnagar -06, Morang Province 1

021-590566, 9812349000 (Hot-line)
Email: [email protected]

News-Director : Bijay Kumar Pathak

Editor : Manu Budathoki / Sushil Pokhrel

info deprt reg no. 1654/076-77

press council permit no: 362-076/077

सामाजिक संजाल